Pagina
Menu
INFO
U bent hier:   Begin pagina > Ton blogt > Archief > 18 augustus 2010  Slag in de Javazee
German

18 augustus 2010  Slag in de Javazee

Pearl Harbor
Door de Japanse aanval op Pearl Harbor 7 december 1941 werd een deel van de Amerikaanse Pacific vloot vernietigd. De bedenker en uitvoerder van het plan, Admiraal Isoroku Yamamoto, wilde Amerika een zware slag toebrengen, waardoor Japan de mogelijkheid zou krijgen, zonder veel moeite de Filippijnen, Malakka en Nederlands Indië te bezetten.

Koninklijke Marine

Februari 1942 is uit verkenningsrapporten duidelijk geworden dat Japanse invasievloten vanuit het noordwesten en noordoosten onderweg zijn naar Java. Vice Admiraal Helfrich, commandant van de Koninklijke Marine in Nederlands-Indië en sinds 25 februari 1942 tevens opperbevelhebber van de geallieerde zeestrijdkrachten, geeft 26 februari 1942 aan Schout-bij-nacht Karel Doorman opdracht de Japanse invasievloot op te zoeken en aan te vallen.

Karel Doorman Schout-bij-nacht
Het geallieerd eskader “Combined Striking Force” waarover Doorman het commando voert bestaat uit 14 schepen, 2 zware kruisers, de Britse HMS Exeter en de Amerikaanse USS Houston, 3 lichte kruisers waaronder de Nederlandse kruisers Hr. Ms. de Ruyter, Hr. Ms. Java en de Australische HMAS Perth plus 9 torpedobootjagers waarvan twee Nederlandse Hr. Ms. Kortenaer en Hr. Ms. Witte de With, drie Engelse en vier Amerikaanse. Commandant van de Ruyter is Kapitein-luitenant ter Zee Lacomblé, en zijn schip dient als vlaggenschip voor Karel Doorman (foto r) om leiding te geven aan het eskader. Het Japanse invasie konvooi wordt geëscorteerd door twee zware kruisers de Nachi en Haguro, twee lichte kruisers en veertien torpedobootjagers.

Catalina vliegtuig
In de middag van 27 februari rapporteert de Nederlands Catalina PBY-5 (foto l) registratie nr Y-45 behorend tot GVT 18 (Groep Vliegtuigen) van MVK (marinevliegkamp) Priok onder commando van Luitenant ter Zee H Dorré,  het Japanse konvooi aan Karel Doorman. Ogenblikkelijk zet het eskader koers naar de positie van de Japanse invasievloot. 16.12u komen de twee vloten in elkaars gezichtsveld. 5 minuten later wordt het vuur geopend.

Crossing the T
In eerste instantie komt Karel Doorman in een ongunstige positie waardoor een “Crossing the T” dreigt. “Crossing the T” is een situatie waarin een formatie achter elkaar varende schepen – de poot van de “T” - een eveneens achter elkaar varende vijandelijke formatie tegenkomt, die op een haakse koers ligt. De schepen in de poot zijn in het nadeel omdat alleen het voorste schip kan vuren terwijl de tegenstander met alle kanonnen vuur kan afgeven. Door een koerswijziging naar bakboord weet Doorman het gevaar af te wenden.

Verwarring in het eskader
17.08u krijgt de Exeter een voltreffer. Zes van de acht ketels worden uitgeschakeld. De kruiser verliest snelheid en draait om die reden weg naar bakboord. Alle schepen in de kiellinie verkeren in de veronderstelling dat het een opdracht is en draaien ook naar bakboord terwijl de Ruyter haar koers blijft vervolgen. In het eskader ontstaat hierdoor verwarring.

Torpedobootjager Hr. Ms. Kortenaer 
17.13u wordt de Kortenaer (foto r) getroffen door een torpedo, breekt in tweeën en verdwijnt binnen twee minuten onder water. De gehavende Exeter krijgt opdracht terug te keren naar Soerabaja en wordt vergezeld door de torpedobootjager Witte de With.
17.30u gaat de “Combined Striking Force” opnieuw in de aanval. De Britse torpedobootjager Elektra gaat om 18.00u ten onder door Japans vuur. Om 18.00u geeft Doorman het sein "All ships follow me" met de bedoeling via een omweg de Japanse troepen transportvloot op te sporen en aan te vallen. 18.15u gaan de vier Amerikaanse torpedobootjagers over tot de aanval en lanceren 24 torpedo's. Niet één treft doel. 18.20 ziet de Japanse eskader commandant Schout-bij-nacht Takagi de lichten van Soerabaja, is bang in een mijnenveld terecht te komen en trekt zich eveneens terug.  

Situatie binnen korte tijd gewijzigd
In korte tijd is de situatie in ongunstige zin gewijzigd. Twee torpedobootjagers zijn tot zinken gebracht, één jager plus gehavende kruiser zijn teruggekeerd naar Soerabaja. De Amerikaanse jagers hebben geen torpedo’s meer aan boord en zes torpedobootjagers moeten hoognodig brandstof laden. Weliswaar heeft men vuurcontact gehad met de Japanners maar de invasievloot is nog steeds niet ontdekt.
21.25u vliegt de Britse torpedobootjager Jupiter de lucht in waarschijnlijk ten gevolge van een mijn. Inmiddels zijn de Amerikaanse torpedobootjagers opgestoomd naar Soerabaja voor het laden van brandstof en torpedo’s. De Britse torpedobootjager Encounter krijgt opdracht de overlevenden te redden van de Kortenaer en daarna op te stomen naar Soerabaja.

Hr. Ms. de Ruyter en Hr. Ms. Java
De vier kruisers: de Ruyter, Java, Perth en Houston, gaan via een omweg op zoek naar de invasievloot maar staan er nu alleen voor.
23.00u ontdekken zij twee schepen. Het blijken de zware Japanse kruisers Haguro en Nachi te zijn die direct torpedo’s lanceren en het vuur openen. Heftig wordt er gestreden. 23.32u wordt de Java getroffen door een torpedo en twee minuten later krijgt ook het vlaggenschip De Ruyter (foto l) een voltreffer. De Java (foto onder) verdwijnt na 20 minuten onder de golven en de Ruyter anderhalf uur later.
Hierop trekken de Perth en de Houston zich terug en zetten koers naar Tandjong Priok.


USS Houston en HMAS Perth

De volgende dag verlaten deze twee schepen Tandjong Priok. Bij de Baai van Bantam treffen zij een deel van de Japanse invasievloot. De twee schepen gaan direct in de aanval. De Japanners zijn verrast gaan echter direct over tot de tegenaanval. Even na middernacht gaat de Australische kruiser Perth ten onder, 20 minuten later ook de zware Amerikaanse kruiser Houston.

Exeter, Encounter en Pole
1 maart, begin van de middag, verlaten de Exeter en de torpedobootjagers Encounter en Pole, Soerabaja en proberen te ontkomen naar Colombo. Ze worden ontdekt door een grote Japanse zeemacht. Na een heftig artillerieduel gaat eerst de Exeter ten onder, gevolgd door de Encounter. Zes Japanse bommenwerpers brengen de Pope tot zinken.
De vier Amerikaanse torpedobootjagers weten via Straat Bali te ontkomen.
Door de aanval van de “Combined Striking Force” waren de landingen één dag uitgesteld.

(Foto l, schipbreukelingen Hr. Ms. Java in de sloepen)

Factoren die hebben bijgedragen tot de nederlaag.
In numerieke sterkte ontliep het geallieerd eskader en de Japanners elkaar niet veel. Toch ging het mis. Welke factoren kunnen hebben bijgedragen tot deze vernietigende nederlaag in de Javazee?

1. Binnen het geallieerd eskader was de samenwerking op het hoogste niveau onvoldoende.
2. Het geallieerd eskader heeft niet de mogelijkheid gehad gezamenlijk te oefenen.
3. De geallieerde bemanningen waren vanwege slaapgebrek door de vele patrouilles oververmoeid, in  tegenstelling tot de Japanners die uitgerust aan de klus begonnen.
4. De Japanners hadden een overwicht in de lucht, beschikten continue over verkenningsvliegtuigen waardoor de Japanse bevelhebber T. Takagi goed op de hoogte bleef over de bewegingen van het geallieerd eskader.
5. Karel Doorman had niet de beschikking over deze informatie en moest voortdurend gissen naar de Japanse posities.
6. Aan geallieerde zijde was onbekend dat de Japanners beschikten over lange afstand torpedo’s. Op dit gebied waren zij veruit de meerdere.

Geneuvelden
Tijdens de Slag in de Javazee 27 februari 1942 verliezen aan geallieerde zijde 1000 man het leven waaronder 900 Nederlanders. De Japanners maar 10 man. Indien 28 februari en 1 maart worden meegenomen sneuvelen aan geallieerde zijde 2000 man.

Schout-bij-nacht Karel Doorman en Kapitein-LtZ Eugène Lacomblé
De bemanning van Hr. Ms. “de Ruyter” heeft ruim een uur de tijd het getorpedeerde vlaggenschip te verlaten. De 53 jarige Schout-bij-nacht Karel Doorman en de commandant van het vlaggenschip de 45 jarige Kapitein-LtZ Eugène Lacomblé besluiten volgens marinetraditie aan boord te blijven en met het schip ten onder te gaan.

Onderscheidingen
Karel Doorman is postuum benoemd tot Ridder der derde en Eugène Lacomblé (foto l) tot Ridder der vierde klasse der Militaire Willemsorde.

Tevens is de Amerikaanse commandant van de USS Houston, Albert Harold Rooks, postuum in de Militaire Willemsorde opgenomen.


Luitenant ter zee Herman (Mans) Dorré commandant van de Catalina PBY-5 ontdekt en rapporteert de positie van de Japanse vloot. Lees ook het verhaal over deze Nederlandse oorlogsheld en de Catalina PBY-5
25 maart 2011 Nederlandse oorlogshelden Herman (Mans) Dorré Lees verder

 

 

Pagina
Menu
INFO
Pagina
Menu
INFO

Excursies

Excursies


Onder begeleiding van Ton Wientjen worden er excursies georganiseerd naar het gebied waar de slag om Arnhem plaatsvond. Dit zijn excuries in groepsverband. Bent u als vriendenclub, serviceclub, hobbyclub, enz. geïnteresseerd in een excursie?

Lees verder »

Ton blogt

Ton blogt 


Soms, als Ton tijd heeft, schrijft hij een anekdote over een gebeurtenis die zich afspeelde in de oorlog. Altijd vanuit de gedachtenwereld van de betrokkene geschreven en dus lang niet altijd politiek correct.
 

Lees verder »

Contact


Ton Wientjen
Vaarwerkhorst 71
7531 HL  ENSCHEDE

Telefoon: +31 53 435 69 49
Mobiel1:   +31 61 258 47 78
Mobiel2:   +31 62 351 10 21

Stuur een berichtje

Pagina
Menu
INFO

Powered by CMSimple | Template by CMSimple | Inloggen