Pagina
Menu
INFO
U bent hier:   Begin pagina > Ton blogt > Archief > 21 maart 2014  De Nederlandse koopvaardij tijdens de oorlogsjaren
German

21 maart 2014  De Nederlandse koopvaardij tijdens de oorlogsjaren

De Nederlandse koopvaardij heeft het tijdens de oorlogsjaren bijzonder zwaar gehad. Tijdens de inval van Nazi Duitsland, 10 mei 1940, bevindt een groot deel van de koopvaardij zich buitengaats. Direct wordt in Londen de Netherlands Shipping and Trade Commission (NTSC) opgericht. De NTSC, kortweg Shipping genoemd, stond onder toezicht van de Nederlandse regering in ballingschap en was verantwoordelijk voor alle activiteiten van de Nederlandse koopvaardijvloot buiten bezet gebied.

Vaarplicht
Één van de eerste daden van de NTSC was juni 1940, de invoering van de Vaarplicht. Daarin werd bepaald dat alle Nederlandse zeelieden, bij wijze van dienstplicht, moesten blijven varen of weer moesten gaan varen. Het Vaarplicht besluit had ingrijpende gevolgen voor de ongeveer 850 Nederlandse koopvaardijschepen, die zich bij het uitbreken van de oorlog in Internationale wateren bevonden. Het ging hierbij om vrachtschepen, tankers, passagiersschepen, sleepboten en kustvaarders met ruim 18.000 bemanningsleden waarvan 12.000 Nederlanders. Als bijdrage aan de Geallieerde oorlogsinspanning werden deze schepen ingezet voor het verschepen van troepen, tanks, trucks, munitie, olie en grondstoffen. In een later stadium werden de bemanningen onder de meest gevaarlijke omstandigheden ook betrokken bij verschillende militaire invasies.

Dreiging door Duitse, Italiaanse en Japanse onderzeeboten
De oorlogsinspanning van de koopvaardij is van vitaal belang en de koopvaardij mannen ondervinden de voortdurende dreiging van aanvallen door Duitse, Italiaanse en Japanse onderzeeboten, die alle beschikbare middelen inzetten om de Geallieerde verbindingslijnen te blokkeren. Het varen in konvooien, met de snelheid van het langzaamste schip, is vaak een verschrikking. De schepen zijn slecht bewapend en worden veelal door bommenwerpers of door onderzeeërs in groepsverband bestookt. Zodra een konvooi is gesignaleerd wordt deze door vele Duitse U-Boten aangevallen. Er vallen veel slachtoffers, vooral bij mannen die onderdeks verbleven. Stoppen om drenkelingen te redden was er niet bij. Het konvooi moest blijven doorvaren, soms dwars door collega’s die in het water lagen doordat hun schip net was getorpedeerd.

Geredde zeelieden
Geredde zeelieden werden korte tijd later weer op een ander schip aangesteld. Zoals Jacobus Gorter, bemanningslid op een schip dat in konvooi voer en munitie vervoerde. Het schip werd geraakt door een torpedo en ontplofte. Jacobus Gorter was de enige van de 88 bemanningsleden die de ramp heeft overleefd. Vanwege de vaarplicht voer hij korte tijd later weer op een ander schip.

SS Volendam
Soms zit het naar omstandigheden mee. Op 30 augustus 1940 is de SS Volendam, een passagiersschip van de Holland-Amerika lijn, op weg van Engeland naar Canada met aan boord 335 kinderen, 271 volwassenen en 273 bemanningsleden. De SS Volendam is het commandoschip in een konvooi van 36 schepen. Het wordt een ongewone overtocht. 30 augustus om 23 uur wordt het Nederlandse stoomschip, op 300 km van Ierland, getroffen door een Duitse torpedo. Kapitein Webster geeft opdracht het schip te verlaten, eerst de 335 kinderen daarna de overige passagiers en bemanningsleden. Er vallen geen slachtoffers, het lukt allen het schip veilig te verlaten en worden vervolgens overgebracht naar drie andere schepen. Ook de SS Volendam doorstaat de U-Boot aanval en is tot 1952 in de vaart gebleven.  

Onwetend overlot familie
Jarenlang waren de koopvaardij mannen onwetend over het lot van hun familie in bezet Nederland. De achtergebleven familieleden in bezet Nederland leefden niet alleen in grote onzekerheid over het lot van hun naasten, maar hadden het financieel ook zwaar. Omdat hun mannen in geallieerde dienst voeren had de Duitse bezetter het uitbetalen van de salarissen gestaakt.

Maatschappelijk Hulpbetoon
De vrouwen waren daardoor aangewezen op het Maatschappelijk Hulpbetoon. Voor de vrouwen van de lagere bemanningsleden betekende dat in het begin geen achteruitgang. De gages die hun echtgenoten ontvingen waren veelal niet hoger dan de uitkering die ze nu kregen. De Duitsers verminderden echter de hoogte van de uitkering toen ze daar achter kwamen.

Politieke Opsporingsdienst
Na afloop van de oorlog moesten teruggekeerde zeelieden zich melden bij de Politieke Opsporingsdienst om te worden onderzocht op hun politieke betrouwbaarheid. De Nederlandse autoriteiten wisten blijkbaar niet wat deze kerels hadden meegemaakt. Zo kon het gebeuren dat koopvaardij kerels die onder de meest bizarre omstandigheden hadden gevaren en hun land hadden gediend, bij terugkeer vragen moesten beantwoorden of ze tijdens de oorlog niet fout waren geweest.

Omgekomen zeelieden
Meer dan 400 Nederlandse schepen zijn tijdens de oorlogsjaren tot zinken gebracht. 3600 Nederlandse zeelieden zijn hierbij omgekomen en nog eens vier honderd zeelieden raken blijvend gehandicapt.
 


Meer weten over  De ramp met de "van Imhoff"
                           Zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis 
 Lees ook  

Meer weten over  Junyo Maru grootste scheepsramp allertijden        Lees ook  

Meer weten over  Tjisalak - massamoord                                              Lees ook 

Meer weten over  Laconia tragedie                                                        Lees ook  

Meer weten over  De ondergang van de Uss Indianapolis                   Lees ook   

Meer weten over  Konvooi PQ 17 naar de kelder                                 Lees ook  

 

 

 

Pagina
Menu
INFO
Pagina
Menu
INFO

Excursies

Excursies


Onder begeleiding van Ton Wientjen worden er excursies georganiseerd naar het gebied waar de slag om Arnhem plaatsvond. Dit zijn excuries in groepsverband. Bent u als vriendenclub, serviceclub, hobbyclub, enz. geïnteresseerd in een excursie?

Lees verder »

Ton blogt

Ton blogt 


Soms, als Ton tijd heeft, schrijft hij een anekdote over een gebeurtenis die zich afspeelde in de oorlog. Altijd vanuit de gedachtenwereld van de betrokkene geschreven en dus lang niet altijd politiek correct.
 

Lees verder »

Contact


Ton Wientjen
Vaarwerkhorst 71
7531 HL  ENSCHEDE

Telefoon: +31 53 435 69 49
Mobiel1:   +31 61 258 47 78
Mobiel2:   +31 62 351 10 21

Stuur een berichtje

Pagina
Menu
INFO

Powered by CMSimple | Template by CMSimple | Inloggen